Қала өмірінің қарбаласы, тығыз жұмыс кестесі және жүріп өткен қашықтықтан гөрі сапардың мән-мағынасына басымдық беруге деген ұмтылыс саяхатшыларды жаңаша бағыттар іздеуге мәжбүр етті. Еуропалық саяхат комиссиясының (ETC) 2026 жылға арналған есебіне сүйенсек, баяу саяхатты таңдайтындардың үлесі 2025 жылғы 22%-дан биыл 26%-ға дейін өскен.
Бұл тұрғыда Түркияның табиғаты көркем, дәстүрі терең ауылдары нағыз баяу саяхат мекеніне айналып отыр. Анатолияның таулары мен жағалауларында бұйығып жатқан бұл ауылдар қонақтарды асықпай серуендеуге, табиғи ас мәзірінен дәм татуға және жергілікті тұрмыспен етене танысуға шақырады. Олардың бірнешеуі БҰҰ Туризм ұйымының (UN Tourism) «Ең үздік туристік ауылдар» бағдарламасына еніп, тұрақты туризм орталықтары ретінде мойындалды. Назарларыңызға уақыт ағымын ұмыттыратын Түркияның ең ерекше ауылдарын ұсынамыз.
Барбарос: Қонақжайлылық пен қарақшылар ауылы
БҰҰ Туризм ұйымының шешімімен «2025 жылдың ең үздік туристік ауылы» атағын алған Барбарос — Измирдің Урла ауданында орналасқан, 700 жылдық тарихы бар тыныш мекен. Мұнда уақыт өте баяу ағады, ал келушілер Эгей теңізі маңындағы шынайы ауыл өміріне еніп кетеді. Қонақтар тарихи тас үйлерде тұрып, тас төселген көне көшелерді аралай алады және жергілікті қолөнерші әйелдердің шеберлік сыныптарына қатыса алады.
Барбарос ауылының ең басты ерекшелігі — оның әйгілі «Чад Капы» (Есік қағу) дәстүрі. Үй сыртындағы арнайы белгіні көрсеңіз, есікті қымсынбай қаға аласыз. Үй иелері сізді құшақ жая қарсы алып, бақшадан жаңа үзілген көкөністер мен жергілікті зәйтүн майынан әзірленген Эгей тағамдарын ұсынады. Әсіресе, қолдан жасалған ірімшік, ақжелкен мен пияз қосылған ыстық «катмер» бәлішінің дәмі ерекше. Көктемде ауыл тұрғындары «карабашоту» (лаванданың бір түрі) жинайды, бұл ауыл ауасын ерекше жұпарға бөлейді.
Ауылдың мәдениетіне толықтай ену үшін қыркүйек айында өтетін «Оюк» (Қарақшы/Тұлып) фестиваліне келген жөн. Қолдан жасалған ерекше қарақшы тұлыптары көше бойымен шерумен өтіп, жыл бойы ауыл сәніне айналады. Бұл Барбаросты ашық аспан астындағы тірі галереяға айналдырады. Ал ауылдан небәрі 3 шақырым жерде орналасқан, MICHELIN гидіне енген мейрамханалары бар Урла жүзімдіктер бағыты сапарыңызды ерекше гастрономиялық ләззатпен толықтыра түседі.
Кале Үшағыз және Ормана: Теңіз жиегінен тау бөктеріне саяхат
Түрік Ривьерасының жүрегі саналатын Антальяда БҰҰ Туризм ұйымы тарапынан мойындалған екі бірегей ауыл бар. Олардың әрқайсысы баяу саяхаттың екі түрлі қырын көрсетеді.
Кале Үшағыз (Қамал ауылы) — тыныштық, терең тарих пен шытырман оқиғаны сүйетіндердің мекені. Тас үйлер жиектеген тар көшелер отбасылық дәмханаларға, өнер шеберханаларына және ауылға өз атауын берген орта ғасырлық қамалға алып барады. Мөлдір теңіз суы қайық турларына, каякинг пен дайвингке шақырып тұрса, ауылдың өзі әлемдегі ең танымал жаяу жүру соқпақтарының бірі — Ликия жолының қақпасы саналады. Жақын маңдағы көне Мира қаласы мен Демредегі Әулие Николай шіркеуі сапарыңызға рухани мән үстейді.
Ормана ауылы — Тавр тауларының Ибрады ауданында орналасқан, Түркияның ешбір жеріне ұқсамайтын жұмбақ жәннат. Ауыл өзінің ерекше «түймелі үйлерімен» (düğmeli evler) әйгілі. Бұл үйлер ешқандай цемент немесе ерітіндісіз, тек жергілікті тастар мен балқарағай ағаштарынан ғана ғасырлар бойы сақталған ежелгі әдіспен салынған. Бүгінде бұл бірегей ғимараттардың көбі бутик-қонақ үйлер ретінде қызмет көрсетіп, тірі тарих қойнауында түнеуге мүмкіндік береді.
Ормана — дәм сезу сезімдерін оятатын мекен. Мұндағы табиғи қозықұйрықтар , шипалы шөптер, жүзім мен одан жасалған шәрбаттар еркін жайылған ешкілердің ірімшігімен тамаша үйлеседі. Ауылға ғана тән дәстүрлі «Гыламык» жібек тоқу өнерінің бұйымдары — ең жақсы кәдесый. Жақын жерде Түркияның ең үлкен жерасты көлі орналасқан Алтынбешік үңгірі, жабайы жылқылар мекендейтін Эйниф жазығы және көне Жібек жолының ізін сақтаған Тол Хан керуен сарайының қирандылары бар.
Анытлы: Тур Абдиндегі орта ғасырлық саяхат
Сирия тілінде ежелде «Хах» деп аталған Анытлы ауылы — мүлдем бөлек әлем. Мардиннің Мидят ауданында, мәдени тұрғыдан бірегей Тур Абдин аймағында орналасқан бұл мекен қонақтарды ежелгі монастырларымен, бал түстес тас сәулетімен және ғасырлар бойы сириялық христиандар мен мұсылман қауымдастығының тату-тәтті өмір сүру салтымен баурап алады.
Ауыл ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізімінің уақытша нұсқасына «Мидят және оның айналасындағы (Тур Абдин) соңғы антикалық және орта ғасырлық шіркеулер мен монастырлар» деген атаумен енген. Мұнда біздің заманымыздың 397 жылы іргесі қаланған, әлемдегі ең көне сириялық православиелік Мор Габриэль монастыры орналасқан. Ал Анытлы ауылының өзіндегі Кемпір Мария шіркеуінде әлі күнге дейін әр 15 күн сайын тұрақты түрде таңғы мінажаттар өткізіліп тұрады.
Өңірдің гастрономиясы да тарихы сияқты терең. Қолдан жасалған сириялық шараптар, ғасырлық әдіспен әзірленетін ноқат наны, сириялық бәліш (бөрек), жергілікті тұздалған қиярлар мен бадам тәттілері — міндетті түрде дәм татуға тиіс ас мәзірі. Мардиннің тағам мәдениеті өзінің ерекше дәмдеуіштерімен және ет пен жемісті үйлестіретін тағамдарымен танымал.
Мұнда саяхатшылар қой сауып, егін жинауға қатыса отырып, ауыл өмірін шынайы сезіне алады. Сондай-ақ аймақ «СинеМардин» халықаралық кинофестивалі, Мидят халықаралық мәдениет және өнер фестивалі мен атақты Мардин биенналесі сияқты мәдени шаралар арқылы жандана түседі. Саяхатшылар әдетте Анытлыдан 20 шақырым жердегі Мидяттың тарихи тас үйлеріне орналасады, алайда ең ұмытылмас әсер алу үшін ауылдың шіркеу кешенінде түнеуге де мүмкіндік бар.
