Ұлытау өңірі инклюзивті жұмыспен қамтуда алдыңғы қатарда: мүгедектігі бар азаматтарды жұмыспен қамту деңгейі жоғары
Қазақстанда 2026 жылы мүгедектігі бар азаматтарды жұмыспен қамту бағыты айтарлықтай кеңейтілмек. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің жоспарына сәйкес, квота жүйесі және қосымша қолдау тетіктері арқылы келесі жылы 17 мыңға дейін мүгедектігі бар азаматты жұмыспен қамту көзделіп отыр.
Осы жалпыұлттық бастама аясында ерекше көзге түсіп отырған өңірлердің бірі — Ұлытау облысы. Аймақта инклюзивті жұмыспен қамту көрсеткіштері республикалық орта деңгейден жоғары болып, тұрақты оң динамика көрсетуде.
Ұлытау — жұмыспен қамту көрсеткіші жоғары өңірлердің бірі
Ресми деректерге сәйкес, Ұлытау облысында мүгедектігі бар азаматтардың шамамен 2,9 мыңға жуығы жұмыспен қамтылған, бұл еңбекке қабілетті осы санаттағы азаматтардың 44,5%-ын құрайды.
Бұл көрсеткіш Қазақстан бойынша орташа деңгейден едәуір жоғары. Ел бойынша орташа жұмыспен қамту деңгейі шамамен 30% шамасында.
Салыстыру үшін:
- Қарағанды облысы — 38,5%
- Астана қаласы — 38%
- Жалпы республика бойынша — 30%
Осылайша, Ұлытау облысы инклюзивті еңбек нарығын дамытуда көшбасшы өңірлердің қатарына кіреді.
Жоғары көрсеткіштің негізгі себептері
Сарапшылар Ұлытау облысындағы оң нәтижелерді бірнеше факторлармен байланыстырады.
Біріншіден, жергілікті атқарушы органдардың жұмыспен қамту саясатын іске асырудағы белсенділігі жоғары. Квота жүйесін орындау ғана емес, нақты жұмыс орындарын құруға да басымдық берілген.
Екіншіден, өңірде мемлекеттік және әлеуметтік салаларда мүгедектігі бар азаматтарға бейімделген жұмыс орындары көбірек қарастырылған. Бұл олардың еңбек нарығына еркін араласуына мүмкіндік береді.
Үшіншіден, Ұлытау сияқты шағын өңірлерде жұмыс беруші, жұмыспен қамту орталығы және үміткер арасындағы байланыс әлдеқайда тікелей әрі жедел жүзеге асады. Бұл да нәтижеге оң әсерін тигізіп отыр.
Квота жүйесі және оның өңірлік тиімділігі
Мүгедектігі бар азаматтарды жұмыспен қамтудың негізгі тетіктерінің бірі — квота жүйесі. Дегенмен оның тиімділігі көбіне өңірлер деңгейінде жүзеге асуына байланысты.
Ұлытау облысында бұл жүйе біршама жүйелі түрде іске асырылып отыр:
- жұмыс берушілер квота талаптарын орындауға белсенді қатысады
- жұмыспен қамту орталықтары үміткерлермен тұрақты жұмыс жүргізеді
- нақты жұмысқа орналастыруға бақылау күшейтілген
- жеке сүйемелдеу тәжірибесі енгізілген
Нәтижесінде квота тек формалды көрсеткіш емес, нақты жұмыс орындарына айналуда.
Жалпы елдік мақсат: 17 мың жаңа жұмыс орны
Қазақстан бойынша 2026 жылы мүгедектігі бар азаматтар үшін 17 мың жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланған. Бұл көрсеткіш инклюзивті саясатты одан әрі күшейтуге бағытталған маңызды қадам саналады.
Қазіргі таңда елде 413,7 мың еңбекке қабілетті мүгедектігі бар азамат бар, олардың 110,8 мыңы жұмыс істейді. Бұл шамамен 30%.
Квота арқылы 8,1 мың адам жұмыспен қамтылған. Бұл механизмнің жұмыс істеп тұрғанын көрсеткенімен, оның әлеуеті толық ашылмағанын да аңғартады.
Ұлытаудағы тәжірибе — басқа өңірлерге үлгі
Ұлытау облысының көрсеткіштері инклюзивті жұмыспен қамту саласында өңірлік тиімді модельдің қалыптасып келе жатқанын көрсетеді. Мұнда мемлекеттік құрылымдар мен жұмыс берушілердің өзара байланысы нәтижеге бағытталған.
Мамандардың пікірінше, осы тәжірибе сақталса және кеңейтілсе, өңір тек жоғары көрсеткішті ұстап қана қоймай, инклюзивті еңбек нарығын дамытуда үлгі бола алады.
Жалпы алғанда, ел бойынша 17 мың адамды жұмыспен қамту мақсатына жетуде Ұлытау сияқты өңірлердің тәжірибесі маңызды рөл атқарады.
